اگر پزشک شما انجام اسکن هستهای قلب یا اسکن پرفیوژن را تجویز کرده، احتمالا در ذهن تان پرسشهای زیادی دارید؛ از اینکه “این اسکن دقیقا چیست؟” گرفته تا اینکه ” برای آمادگی قبل از اسکن هستهای قلب باید چه نکاتی را رعایت کنم؟” در این مقاله، مرحله به مرحله به شما توضیح میدهیم که قبل از انجام این اسکن چه آمادگیهایی لازم دارید و چه چیزهایی را نیاز است رعایت کنید و اصلا چرا این تست برای سلامت قلب تان اهمیت دارد. همراه با این توضیحات، دکتر ایمان پور غلامی توصیههایی هم برای بررسی علائم هشدار بیماری قلبی ارائه میدهد تا بتوانید سلامت قلب خود را بهتر زیر نظر بگیرید.
اسکن هستهای قلب چیست؟
اسکن هستهای قلب یک روش تصویربرداری دقیق و پیشرفته است که برای بررسی جریان خون در عضله قلب بهکار میرود. در این آزمایش مقدار بسیار کمی رادیودارو وارد بدن شما میشود تا تصاویر واضح و قابل تحلیل از قلب ثبت گردد. این رادیودارو در واقع مانند یک ردیاب کوچک عمل میکند و نشان میدهد خون در بخشهای مختلف قلب شما چگونه جریان دارد. پزشک با دیدن این تصاویر متوجه میشود که آیا خون به تمام قسمتهای قلب بهخوبی میرسد، آیا عروق کرونر تنگ شدهاند یا اینکه قلب شما قبلا دچار آسیب شده است. در برخی موارد برای بررسی دقیقتر نیز ممکن است نیاز به آنژیوگرافی داشته باشید.
چرا آمادگی قبل از اسکن هستهای قلب اهمیت دارد؟
کیفیت و دقت تصاویری که در اسکن قلب ثبت میشود، تا حد زیادی به آمادگی شما پیش از انجام تست بستگی دارد. شاید فکر کنید خوردن یک فنجان چای یا یک قرص کوچک اهمیتی ندارد، اما همین چیزهای ساده میتواند نتیجه اسکن شما را تغییر دهد و آن را کمتر قابل اعتماد کند. در بعضی موارد حتی ممکن است پزشک مجبور شود دوباره از شما اسکن بگیرد.
پس هرچه موارد مهم قبل از اسکن را دقیق تر رعایت کنید، نتیجه اسکنتان روشنتر و قابل اعتماد تر خواهد بود. در نتیجه پزشک بهتر میتواند نسبت به وضعیت بدنتان، اقدامات لازم درمان و پیگیری نارسایی قلب را انجام دهد.
رژیم غذایی قبل از اسکن
قبل از اسکن هستهای قلب، نوع و زمان مصرف غذا اهمیت زیادی دارد و باید به موارد زیر توجه کنید:
6 ساعت قبل از اسکن باید ناشتا باشید
ناشتا بودن از مهم ترین نکات آمادگی قبل از اسکن هستهای قلب است که باید رعایت کنید. معمولا از شما خواسته میشود که چهار تا شش ساعت قبل از انجام تست هیچ غذایی مصرف نکنید و در این مدت تنها چیزی که اجازه دارید بنوشید، آب است. دلیل این ناشتایی آن است که برخی داروهای استرس که هنگام اسکن استفاده میشوند، ممکن است در صورت پر بودن معده باعث تهوع یا ناراحتی گوارشی شوند.
علاوه بر این، زمانی که معده خالی باشد، کیفیت تصاویر اسکن بهتر و واضحتر بهدست میآید. این نکات به خصوص برای افرادی که بیماری عروق کرونر قلب دارند، اهمیت بیشتری دارد.
ممنوعیت قطعی و مهم کافئین
هیچ چیزی به اندازه کافئین نتیجه اسکن قلب را مختل نمیکند. حداقل ۲۴ ساعت قبل از اسکن یا تست عروق ABI باید کاملا از مصرف هر نوع کافئین خودداری کنید. این موارد شامل:
- چای سیاه یا سبز
- نوشابههای انرژی زا
- شکلات تلخ یا شیرین
- برخی داروهای حاوی کافئین
- کاکائو، هات چاکلت، شیر کاکائو
- همه نوشابههای مشکی مثل کوکا
- قهوه (حتی بدون کافئین)، نسکافه، کافه لاته
حتی مقدار خیلی کم کافئین در یک شکلات کوچک هم میتواند اثر داروی استرس را کم کند و باعث شود اسکن به درستی تفاوت بین حالت استراحت و فعالیت قلب را نشان ندهد. رعایت این نکته به خصوص برای افرادی که بیماری عروق محیطی یا مشکلات قلبی دارند، اهمیت دارد.
پرهیز از غذاهای بسیار چرب
غذاهای چرب میتواند جذب ماده رادیواکتیو را تغییر دهد و باعث اشتباه در تفسیر تصاویر شود. پس بهتر است از شب قبل تست، غذاهای سبک و کمچرب بخورید.
داروهایی که باید قطع یا مصرفشان را تنظیم کنید
یک بخش بسیار مهم در آمادگی قبل از تست آن است که بدانید با داروهای روزانهتان چه کنید. قطع خودسرانه داروها میتواند خطرناک باشد، و ادامه مصرف برخی داروها میتواند نتیجه تست را دچار اختلال کند. بنابراین بهترین کار این است که لیست تمام داروهای مصرفی خود را از قبل آماده کنید و همراه خود به پزشک یا مرکز تصویر برداری ببرید. ممکن است پزشک توصیه کند:
- آسپرین معمولا مشکلی ندارد و نیاز به قطع ندارد.
- داروهای دیابت روز تست بهطور خاص مدیریت شوند.
- داروهای نیتراتی (مثل نیتروگلیسیرین) چند ساعت قبل مصرف نشوند.
- داروهای فشار خون یا قلبی دیگر مطابق نظر پزشک کم یا تنظیم شوند.
- بتابلاکرها (مثل متوپرولول، پروپرانولول) ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل قطع شوند.
مهم ترین نکته این است که هیچ تصمیمی را خودتان به تنهایی نگیرید و در صورت بروز هر گونه علامت یا شک، زمان مراجعه به پزشک قلبدکتر ایمان پور غلامی را فراموش نکنید. تکنسین پزشکی هستهای دقیقا میداند که کدام دارو با نتیجه تست تداخل دارد و کدام دارو مشکلی ایجاد نمیکند.
لباس و وسایل مناسب در روز اسکن
روز انجام اسکن بهتر است لباسی بپوشید که احساس راحتی در آن داشته باشید، چون ممکن است چند ساعت در مرکز بمانید. پس:
- اگر قرار است تست استرس شما روی تردمیل انجام شود، داشتن کفش راحتی یا ورزشی ضروری است.
- از پوشیدن لباسهای تنگ، سنگین یا چند لایه خودداری کنید، زیرا در زمان قرار گرفتن روی تخت دستگاه باید احساس آرامش و راحتی داشته باشید.
- وسایل فلزی مانند ساعت، گردنبند، انگشتر یا کمربند ممکن است باعث اختلال در تصویربرداری شوند، بنابراین بهتر است آنها را همراه نداشته باشید یا قبل از تست از بدن جدا کنید.
- داشتن کارت بیمه، کارت شناسایی و نسخه پزشک نیز ضروری است.
رعایت این نکات بخشی از آمادگی قبل از اسکن هستهای قلب است و به شما کمک میکند که با آرامش و بدون نگرانی آزمایش خود را انجام دهید و بهترین نتیجه ممکن را دریافت کنید. برای اطمینان از رعایت دقیق همه نکات و دریافت راهنماییهای حرفهای در طول روند اسکن، میتوانید روی تجربه و تخصص دکتر ایمان پورغلامی حساب کنید. ایشان با سالها تجربه در تصویربرداری قلب، شما را در تمامی مراحل آمادهسازی، انجام تست و بررسی نتایج همراهی میکنند تا سلامت قلبتان به بهترین شکل تحت نظر قرار گیرد.
مراحل انجام اسکن هستهای قلب
برای اینکه روز انجام تست برایتان مبهم و استرس زا نباشد، بهتر است بدانید دقیقا چه مراحلی قرار است طی شود. پس اجازه بدهید همه چیز را به صورت ساده و مرحله به مرحله توضیح بدهم:
مرحله اول: گرفتن رگ
در ابتدا پرستار یک رگ مناسب پیدا کرده و آنژیوکت کوچکی در دست یا بازوی شما قرار میدهد. این مرحله ساده و بدون درد شدید است.
مرحله دوم: تزریق اولیه رادیودارو
بعد از گرفتن رگ، مقدار کمی رادیودارو تزریق میشود. این ماده وارد جریان خون شده و طی چند دقیقه در عضله قلب جذب می شود.
مرحله سوم: زمان انتظار
در این بخش باید حدود ۲۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کنید. این زمان برای جذب کامل رادیودارو در قلب ضروری است. میتوانید در این مدت بنشینید یا استراحت کنید.
مرحله چهارم: تصویر برداری در حالت استراحت
در این مرحله روی تخت دستگاه دراز میکشید. دوربین مخصوصی اطراف شما حرکت میکند و تصاویر دقیق از قلب ثبت میکند. این مرحله بدون درد و بدون احساس خاصی است.
مرحله پنجم: تست استرس
در تست ورزش ضربان قلب شما افزایش پیدا می کند. این کار معمولا با راه رفتن یا دویدن آرام روی تردمیل انجام میشود. اگر به هر دلیلی توانایی استفاده از تردمیل را نداشته باشید، پزشک دارویی به شما میدهد که همان تاثیر ورزش را روی قلب ایجاد کند. زمانی که قلب شما به اوج ضربان مطلوب برسد، دومین دوز ماده رادیواکتیو به شما تزریق میشود تا تصاویر دقیق جریان خون در حالت استرس ثبت شوند.
مرحله ششم: تصویربرداری حالت استرس
پس از کمی استراحت، تصاویر مرحله استرس گرفته میشود. این تصاویر همراه با تصاویر قبلی مقایسه شده و نتیجه نهایی به پزشک گزارش میگردد.
جمعبندی
اسکن هستهای قلب یا پرفیوژن یکی از دقیقترین روشهای ارزیابی خونرسانی قلب است. این تست درد ندارد، کاملا ایمن است و سال ها است که در سراسر دنیا برای تشخیص بیماریهای قلبی استفاده میشود. آنچه نتیجه این تست را دقیق و قابل اعتماد میکند، آمادگی قبل از اسکن هستهای قلب است: یعنی ناشتایی، پرهیز از کافئین، تنظیم داروها، انتخاب لباس مناسب، اطلاعدادن درباره بارداری یا شیردهی و رعایت نکاتی که مرکز تصویربرداری به شما میگوید.
پس با رعایت این نکات، شما میتوانید با آرامش و بدون نگرانی وارد اسکن هستهای مرکز دکتر ایمان پور غلامی شوید و در بهترین حالت خود، این آزمایش را از سر بگذرانید.