وقتی حرف از سلامت قلب میشود، معمولا ذهنمان به سمت آزمایش خون، نوار قلب یا سونوگرافی میرود. اما بعضی وقتها پزشک لازم دارد بداند قلبمان در زمان فعالیت بدنی دقیقا چه واکنشی نشان میدهد؛ برای همین تست استرس قلب یا همان تست ورزش را تجویز میکند. در ادامه این مقاله همراه شما هستیم تا همه بایدها و نبایدهای آمادگی قبل از استرس تست قلب را برایتان توضیح دهیم و کمک کنیم با خیال راحت و بدون هیچ ابهامی قدم به این آزمایش بگذارید.
استرس تست قلب چیست و چرا انجام میشود؟
تست استرس قلب یک آزمایش کاملا امن و کنترل شده است که به پزشک کمک میکند تا ببیند قلبتان هنگام فعالیت بدنی چگونه کار میکند و چه واکنشی از خود نشان میدهد. اگر رگی از قلبتان تنگ شده باشد و یا خون رسانی به عضله قلبتان کامل نباشد، به خودی خود در حالت استراحت چیزی را متوجه نخواهید شد اما همینکه کمی فعالیت داشته باشید، علائمی را مشاهده خواهید کرد. این تست دقیقاً برای همین طراحی شده است: قلب را در حالت فعالیت قرار میدهد تا عملکرد واقعی آن قابل تشخیص باشد.
به طور معمول این آزمایش اینطور است که باید بر روی یک تردمیل راه بروید و دستگاه هر چند دقیقه سرعت یا شیب حرکت را کمی بیشتر میکند. در همین زمان ضربان قلب، ریتم آن، فشار خون و احساسات جسمیات لحظهبهلحظه ثبت میگردد. اگر در طول تست دچار درد سینه، تنگی نفس یا خستگی زودتر از حد معمول شوید، همه این موارد از علائم هشدار بیماری قلبی هستند که پزشک آنها را بررسی میکند.
علت انجام تست استرس قلب
این تست بخشی از یک چکاپ کامل قلب و عروق است که کمک میکند وضعیت سلامت قلب دقیقتر مشخص شود. دلایل انجام این تست عبارتند از:
- پیدا کردن دلیل بعضی از تپشهای غیرعادی قلب.
- فهمیدن اینکه بدن چقدر توان فعالیت و ورزش دارد.
- بررسی اینکه رگهای قلب سالم هستند یا گرفتگی دارند.
- بررسی اینکه داروهای قلبی که مصرف میکنیذ، اثر خوبی داشتهاند یا نه.
این تست میتواند علائم اولیه بیماری نارسایی قلب یا سایر اختلالات قلبی را نشان دهد. پس لازم نیست خیلی نگران باشید و این آزمایش خطری برایتان ندارد، چراکه همه چیز زیر نظر کامل پزشک انجام میشود و او از لحظه شروع تا پایان تست همراه شما خواهد بود.
چرا آمادگی قبل از استرس تست قلب مهم است؟
ممکن است فکر کنید که تست استرس قلب صرفا یک ورزش ساده روی تردمیل میباشد و نیازی به آمادگی خاصی ندارد، اما واقعیت این است که نتیجه این تست تا حد زیادی به این بستگی دارد که بدن شما قبل از آزمایش در چه شرایطی بوده است.
مثلا اگر غذای سنگین خورده باشید، ممکن است حالت تهوع پیدا کنید و نتوانید سرعت تست را بالا ببرید. یا اگر دارویی مصرف کرده باشید که ضربان قلبت را پایین میآورد، قلبت به عدد مورد نظر نمیرسد و نتیجه تست دقیق نخواهد بود. حتی نوشیدن قهوه یا نوشابه انرژیزا میتواند ضربان قلبت را غیرطبیعی بالا ببرد و نتیجه را تحریف کند.
اما موضوع فقط غذا و دارو نیست؛ خواب کافی و آرامش ذهنی هم نقش مهمی در این روند دارند. بدنی که خوب استراحت نکرده باشد، خیلی زودتر از حد معمول خسته میشود و نمیتواند تمرینات قلبی عروقی را به درستی تحمل کند.
تاثیرات دارو قبل از تست استرس قلب
یکی از مهمترین بخشهای آمادگی قبل از استرس تست قلب، موضوع داروها است. در بخش زیر بهطور کلی درباره انواع داروهایی که ممکن است نیاز به تنظیم خاصی داشته باشند صحبت خواهیم کرد:
-
داروهای قلبی
داروهایی مثل بتابلوکرها (پروپرانولول، آتنولول، متوپرولول و…) برخی داروهای ضد فشار خون، داروهای کاهشدهنده ضربان قلب یا داروهای ضد آریتمی، ممکن است باعث شوند تا قلبتان در زمان تست ورزش آنقدر که لازم است تند نزند و همین موضوع موجب نتیجه اشتباه آزمایش گردد.
-
داروهای دیابت
اگر داروی دیابت مصرف میکنید، مخصوصا انسولین، باید بیش تر مراقب باشید، چراکه معمولا معده باید قبل از تست سبک باشد و در عین حال، قند خونتان نباید خیلی پایین بیاید. اگر از انسولین تزریقی، داروهای SGLT2، متفورمین یا داروهای مشابه استفاده میکنید، حتماً با پزشک تان مشورت نمائید تا مقدار و زمان مصرف دارو را برای تست ورزش پیش رو تنظیم کند.
-
داروهای تیروئید، اعصاب، مکملها و انرژیزاها
برخی داروهای تیروئید میتوانند ضربان قلب را بالا ببرند. داروهای ضد اضطراب یا آرامبخشها میتوانند ضربان را پایین بیاورند. مکملهایی مثل قرصهای لاغری، چربیسوزها، نوشیدنیهای انرژیزا، قرصهای کافئیندار یا مکملهای قبل از تمرین )پریورکاوت) همگی میتوانند ضربان قلب را تغییر دهند. اینها باید حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از تست کنار گذاشته شوند، مگر اینکه پزشکتان نظر دیگری داشته باشد.
به طور کلی قطع خودسرانه دارو، حتی اگر به این فکر کنید که با این کار نتیجه تست بهتر میشود، میتواند برای تان خطرناک باشد. پس حتما همه داروهایی را که مصرف میکنید؛ چه داروهای تجویزی، چه مکملها و حتی داروهای گیاهی را با پزشکتان در میان بگذارید.
چه غذاهایی قبل از تست ورزش باید بخوریم یا نخوریم؟
تغذیه مناسب قبل از تست استرس قلب نقش بسیار مهمی در سلامت، آرامش و توانایی شما در طول تست دارد. هدف این است که معدهتان نه خالی خالی باشد، نه سنگین و پُر. با این توصیف حالا به طور دقیق تری برنامه غذاییتان را برای چند ساعت قبل از تست، شرح خواهیم داد:
-
۳ تا ۴ ساعت قبل از تست؛ پرهیز از غذاهای سنگین
در این فاصله باید از خوردن غذاهایی که هضم سختی دارند یا باعث نفخ میشوند خودداری کنید. غذاهای پرچرب، سرخکردنی، سسدار، حبوبات سنگین، فستفود، غذاهای چسبنده یا ادویهدار میتوانند هم سوختوساز بدن را مختل کنند و هم هنگام دویدن روی تردمیل باعث ناراحتی معده شوند.
-
۱ تا ۲ ساعت قبل از تست؛ خوراکیهای سبک و کمحجم
اگر احساس گرسنگی داشتید، میتوانید کمی میوه، بیسکوییت ساده، نان و پنیر یا یک نوشیدنی سبک مثل چای کمرنگ مصرف نمایید. چراکه این نوع خوراکی ها بدون اینکه باعث سنگینی شوند انرژی لازم بدنتان را تامین میکنن.
اما نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه، نسکافه، چای پررنگ و نوشابه انرژیزا کاملا ممنوعاند؛ زیرا باعث افزایش غیرطبیعی ضربان قلب تان میشود و در نهایت نتیجه تستتان معتبر نخواهد بود.
لباس و کفش مناسب برای روز تست استرس قلب
برای انجام تست ورزش، بدن در طول فعالیت روی تردمیل تحت فشار قرار میگیرد. پس پوششی انتخاب کنید که باعث راحتی و آزادی حرکتتان شود.
لباس مناسب تست ورزش
- تیشرت یا مانتو سبک
- لباس سبک، راحت و قابل تنفس
- شلوار راحت مثل اسلش یا ورزشی
- بهتر است از جوراب نرم و نخی استفاده کنید تا پا داخل کفش عرق نکند یا دچار سایش نشود.
کفش مناسب
- کفش ورزشی راحت
- کفشی که از قوس پا و مچ پا حمایت کند.
- کفش باید کاملا فیکس پا باشد و هنگام دویدن، پا داخل آن لیز نخورد.
ممنوعات پوششی
- دمپایی
- کفش پاشنهدار
- لباس تنگ و رسمی
- جوراب خیلی نازک همراه با کفش سفت
فعالیت، استراحت و شرایط بدنی قبل از تست
یک روز قبل از تست، از ورزش سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و کارهای فیزیکی سخت خودداری کنید تا انرژی بدنتان در حالت طبیعی قرار بگیرد. شب قبل از تست، ۷ تا ۸ ساعت خواب کافی داشته باشید و اگر استرس دارید، از روشهایی مثل نفس عمیق، دوش آب گرم یا چای گیاهی بدون کافئین کمک بگیرید. رعایت این نکات بخشی از آمادگی قبل از استرس تست قلب است و به شما کمک میکند تست تان را با آرامش و نتیجه بهتر انجام دهید.
چه کسانی نباید تست ورزش انجام دهند؟
گاهی شرایطی پیش میآید که انجام تست ورزش میتواند برایتان خطرناک باشد و بهتر است انجامش به تعویق بیفتد. بهعنوان مثال:
- اگر درد شدید قفسه سینه دارید،
- فشار خونتان کنترل نشده باشد،
- تب یا عفونت فعال داشته باشید،
- اگر نارسایی شدید قلبی یا آریتمی خطرناک داشته باشید،
- حتی بعضی مشکلات اسکلتی یا عضلانی مثل زانو درد شدید یا آرتروز پیشرفته هم ممکن است مانع انجام تست روی تردمیل شوند.
در چنین شرایطی، پزشک برای اینکه همچنان بتواند وضعیت قلبتان را بررسی کند، از روشهای جایگزین استفاده میکند، مثل تست ورزش دارویی، اسکن قلب یا هولتر نوار قلب تا ریتم قلبتان به طور دقیق بررسی شود.
جمع بندی
تست استرس قلب یکی از بهترین راهها برای بررسی دقیق عملکرد قلب در شرایط واقعی زندگی است. گاهی مشکلات قلبی وقتی در حالت استراحت هستیم دیده نمیشوند، اما با فعالیت بدنی خودشان را نشان میدهند؛ به همین دلیل این تست برای بسیاری از افراد اهمیت زیادی دارد.
به یاد داشته باشید، هدف اصلی این تست، حمایت از سلامت جسمی شما است. پس با خیال راحت، اما با آمادگی قبل از استرس تست قلب و آگاهی کامل، وارد این مرحله شوید تا بهترین نتیجه را برای قلبتان به دست آورید.